To haue, or not to haue

TO HAVE , OR not to haue .

CAP. 1.

CRasso erat immensa vis pecuniae . To haue . Crassus immensa vi pecuniae fruebatur .

Omnibus est à natura tributum , To haue by nature . vt propulsent iniuriam . Ita natura comparatum est , vt vim vi repellamus .

Mos fuit Iudaeis , Custome . mos obtinuit apud Iudaeos , vt è foro redeuntes lauarent manus .

Tu non es laboribus assuetus : labores perferre non consueuisti .

Patrem moribus non refers , Imitation . non imitaris .

Nosti hos agros mihi tecum esse communes .

Horûm agrorum vterque To haue with another . nostrum est particeps .

CAP. 2. Vertue .

MEmoriae proditum est , Socratem multis virtutibus praeditum fuisse , To do well or vertuously . multis virtutibus floruisse .

Beatus is est qui virtutem colit , To liue wel . qui honestè & cum virtute vitam traducit .

Martyrum vitam mors praeclara terminauit . To dye wel . Paulus vitam suam egregio mortis genere conclusit .

Tua interest , It is his duty tua refert , parentibus obtemperare .

Mei muneris est in studia incumbere .

Haud aequum est , It is not his duty . minimè rationi consentaneum est .

Si rectè praestes officium tuum , si rectè tuo munere fungaris , To perform his duty . summam laudem consequeris .

Vtinam frater meus honestiùs vitam institueret . To reforme or amend his life . vtinam vitam laudabiliorem exordiretur .

CAP. 3.

LEges vetant , To liue vertuously . ne quis vllam culpam committat aut perpetret : nequis vllo se vitio contaminet .

Catilina inhonestè vitam traduxit●ad omnia vitia procliuis fuit . Giuen to vice .

Sum remotus à culpa , Without vice or fault culpae expers .

Praeceptor mihi vitio dedit , To blame for fault . quòd ipso inconsulto eschola exibam : inussit mihi notam ignauiae . Caue ne quid turpe ex ore tuo excidat : Vnhonest talke . caue ne oratio tua finibus ijs excedat , quos modestia praescripsit .

Spero fratres meos nunquam accusatum iri intemperantiae . To accuse of fault .

Spero nunquam fore , vt fratres mei insimulentur intemperantiae .

Catilinae societas multos adolescentes malis moribus corrupit . To marre with vicious courses .

Multi adolescentes malos mores ex societate Catilinae contraxerunt .

De cibo detrahe , Temperance in eating . moderare tibi in cibis .

Propensus es ad temeritatem nimis praeceps in agendo : Mod eration & rashnesse . studijs tuis modum impone , modum statue .

Cum opulentissimo viro mihi lis est , Iudgement and Law . in ius duxi vel vocaui hominem .

Doleo quòd frater meus causa ceciderit , Ouercome in the law . litem perdiderit .

CAP. 4. Gouernment and subiection .

CAto Rempub gubernabat & administrabat : To gouerne . prouinciae praeerat vel praesidebat .

Hoc negotij tibi mandamus . To command . tibi prouinciam hanc delegamus .

Parentibus nostris pareamus , morem geramus . To obey . Deo seruiunt boni : To serue God . pietatem & religionem colunt .

Multi temporis rationem habent : To serue the time . multi se conformant ad temporis rationem .

Futurum est vt certum virtutis nostrae fructum feramus , To reward . percipiamus .

Interest magistratus homines nocentes poena afficere , To punish . & in malos a nimaduertere .

Curandum est magistratibus , To escape punishment ne homicidae iudicio liberentur , ne ex iudicio elabantur .

Negotium exhibetur immerenti , Vndeserued punishment molestiis & iniuriis afficior sine causa .

CAP. 5. Couenants and Bargaines .

POlliceor , To make promise . fidem do , me hoc esse facturum .

In me recipio , To keepe promise . fratrem meum fidem snam praestaturum , promissa persoluturum .

Ne rescindas conuenta : Breaking of promises . ne promissa violes .

Accommoda mihi chartam , To lend . liceat mihi vti tuo cubiculo .

Magnam mihi pecuniae vim dèbet , To owe . magno mihi aere obstrictus est .

Non habeo vnde soluam : To pay . non suppetit , vnde creditoribus satisfaciam .

Quanti indicas hunc librum ? Buying and selling . emi hunc librum tribus assibus : hic liber mihi constitit tribus assibus .

CAP. 6. Prosperitie and Aduersitie .

NE superbia intumescas , Prosperity . cùm fortuna tibi fauet , cum restibi ad voluntatem fluunt .

Fatum hoc meum est , vt miserrima quaeque Aduersitie . sustineam vt amarissiam fortunam in omni vita degustem .

Innumeris fortunae telis vita hominum est exposita , Subiect to aduersitie . hominum vitae immuneri casus impendent . Vndone in adversity .

Periit Respublica : Change of fortune . actum est penitus de republica . Cogitate quàm varia tempestate vita hominum iactetur quae sit rerum humanarum vicissitudo .

Quis diu viuere diuturnam vitam transigere non cupit . Long life .

Optandum est , vt ad id tempus spiritum ducere , vitam producere possimus .

Decursum mihi iam propè vitae spatium est : Death at haud in old age . ad metam vitae iam perueni . Decrepita aetate , ingrauescente aetate nupturit .

Abhinc tres dies Aldus Manutius è vita decessit , Death . vitam cum morte commutauit , mortalitatem expleuit .

Dedi operam , vt funere honorifico efferetur , Buriall . exequiis honorificis cum prosequutus sum .

Bene me habeo , Health . bona valetudine vtor .

In grauem incidit morbum , Sicknesse . morbo affectus est grauissimo , qui vit Turrian eius in discrimen adduxit .

Vires tuas exhauris , Weaknes of body . debilitas . Vires pristinas recuperasti , Recouery . ex morbo conualuisti .

Deliquium animi passus est , intermortuus est .

Mente captus est , Sowning . mentis compos non est . Madnesse .

Somnum hac nocte capere non potui , Lacke of sleepe . noctem in somnem duxi .

Nisi cibo parcas , Grossenesse or fatnesse . obesior fies , nimiam pinguitudinem indues .

Id vnum agis , Riches . vt diuitias tibi congeras , vt opibus abundes & circumfluas .

Per nequitiam patrimonium exhauris , To spend riches . dissipas .

In eas coniectus est angustias , Pouerty . vt vnde viueret non haberet , vt ei ad victum necessaria minimè suppeterent .

Naufragium feci rei familiaris , Losse of riches . periit res domestica .

Hac nocte nòn mediocre excitatum est incendium , Losse by fire . multae aedes conflagrarunt .

Valdè eara est annona , Dearth . summa rerum omnium difficultas .

Vales authoritate apud tuos ciues , Honour . patria tua multum tibi tribuit .

Non suspicatus sum fore , To come to preferment . vt hoc magistratu excluderere , non dubito quin gradum summum obtineas .

Virtutis erat ratio maxima apud maiores nostros opes nihili aestimabant maiores nostri . Estimation .

Honestum vtili anteponendum est , To preferre before . antiquior debet esse nobis de honesto cura , quàm de vtili .

Cicero Catonem in honore habuit : Reuerence or respect . Catonem studio & obseruantia prosequutus est .

Vir omni laude insignis , Excellency . vir singularis .

In arte dicendi Cicero omnes à tergo reliquit , & palmam omnibus praeripuit .

Cicero omnibus antecelluit , To excell . omnes anteiuit .

Homerus itâ A chillem laudibus affecit & illustrauit , Praise . vt ipsius famam nulla vetustas corrumpere , nulla dies terminare possit .

Non obscuro loco natus est , Nobilitie . è clara stirpe natus est .

Multos , Ignobility or meannes of birth . infimae conditionis , obscuri loci , virtus extulit .

Pessimè omnium auaritiae nomine Crassus audiebat , Dispraise . auaritiae nota Crasso inurebatur .

De tua existimatione detrahere conantur , Reproch . maculas honori tuo aspergunt improbi .

Cura ne tuae dignitatis iacturam facias , Losse of honour . ne tua dignitas obscuretur .

Facies ei liberalis est , Beauty . sunt in illo quae amorem concilient .

Cicero domo vtebatur cum primis lauta & eleganti : Fine dwelling . lautissimè habitauit .

Cicero multos liberos ex Terentia suscepit . Fruitfull of children . Terentia multos liberos Ciceroni peperit .

Elationem animi diuitiae in te pariunt , Pride . diuitiarum causa elatus & inflatus es superbia .

CAP. 7.

EX auaritia multa mala oriuntur & emanant ; Cause . auaritia facit , vt in multa mala incidamus .

Deus omnia condidit , Creation . ex hihilo excitauit .

Dignitatem tuere , Consertation . incolumem serua .

Liberum est seu velis à pacto discedere , Liberty . seu manere conuentui . Nunc integrum non est tibi , hac de re quod velis statuere .

Vigilet necesse est , qui literas assequi cupiat . Necessity . Fieri non potest , quin doleat is , cui fit iniuria .

Fieri solet : non paucis vsu venire solet , Fortune . vt verborum copiam aemulantes in loquacitatem incidant .

Egestas euntibus ad honores difficultates obiicit , Hinderanee Paupertas multis impedimento est , quo minùs docti euadant .

Non vulgarem laudem consequutus est , Getting . sibi comparauit . Vide Shewes . CAP. 8.

Effers me laudibus vt ineas à me gratiam , Getting of fauour . gratiam meam his laudibus aucuparis .

Dignus est qui diligatur , Getting of loue . sunt in illo quae amorem concilient .

In limine , Beginning of a worke . in vestibulo oration is .

Huc omnes conatus tui spectant vt ditescas . End which we intend . hic ad priuatam vtilitatem omnia refert .

Tua scripta ad exitum perducas , End or finishing . tuis scriptis finem imponas . Coronidem addere , Colophonem imponere .

Perfunctus sum annuo munere . End of his office . Annui imperii finem attigi .

Vt rem paucis perstringam , Briefly . vt satietatem longae orationis effugiam .

Aliquid ad perpendiculum exigere , Exactnesse . elaboratè & ad amussim .

Aliquid perpolire & exornare . Ornament

Ad omnia appositus , Fitnesse . accommodatus .

Lusit operam : Frustration . spe frustratus est , res pro voluntate non successit .

Spero futurum , Good successe . vtrem ex animi sententia expediam , vt fortuna meis optatis respondeat .

CAP. 8. Of vnde standing , the effects and kinds of it .

HOc tibi exploratum est , Knowledge . hoc te non latet .

Medicinae gnarus sum , Knowledge by learning . calleo medicinae artem .

Multa ab experientia percipiuntur , Teaching & learning . viam aperit vsus ad multarum rerum scientiam .

Ego vix literas attigi , Ignorance . vix literas à limine salutaui Tui ingenii acies est acutissima , Wit. egregio à natura ingenio instructus es , & praeditus .

Pinguetudo stupidi ingenii signum est , The defect of wit . ingenii tarditatem arguit .

Nulla dies tua erga me merita delebit , Rememberance of things past . tua beneficia mihi in animo haerebunt

Sapiens coniectura res futuras assequitur : Prediction of future . ea quae impendent tanquam ex aliqua specula prospicit : ventus australis pluuiam portendit , praesagit .

Hoc ego exploratum habeo , Certainly . pro comperto habeo .

Exitus belli in dubio versatur , Not full certainty . in dubium vocari potest .

Oratio tua sapit , resipit stultitiam , rusticus obolet allium .

Tibi fidem non habeo , Beliefe . non apud te fidem habet oratio mea .

Non possum induci vt huic credam rumori vtpote qui nulla nitatur ratione . Opinion . Hoc laudabile est vt mea fert opinio quantum iudicio assequi possum .

Amicus meus venit in suspicionem , Suspicion . in suspicionem adducitur infidelitatis .

Quid consilii capiam ignoro , Dubitation . Adhuc in aequilibrio vacillat animus , vtroque nutans , In dubio versor .

In eo consilium cum animo meo , Consideration . cum ratione tanquàm aequissima lance perpendo aliquid .

Est mihi in animo hoc vere nauigare , Intention . mihi decretum & deliberatum est

Frater meus sibi optimè constat , Resolution and inconstancy . aegrè discedit à sententia .

Hoc rationi consentaneum est , Truth . non alienum est à ratione .

Tibi animus est apertus , Truth of mind or sincerity . odisti artes , quibus veritas vt in volucro quodam obregitur .

Hoc pacto tua virtus patebit illustriùs , Manifestation of truth . extabit apertiùs .

Parens filiis autor esse debet , Perswasion . vt virtuti incumbant , argumentis filios debet adducere ad virtutem . Fecit mihi lachrymis paenitentie fidem , lachrymis mihi persuasit sese facti paenitere .

Libido nos ad ea quae minùs decent allicit & inuitat , Mouing . nos illecti & deliuiti voluptate , in miserias incurrimus .

Sapiens amicos consulet , Counsell . amicos in consilium adhibebit .

Quod dicis alienum est à veritate , Falsity . à veritate abhorret .

Prae se fert modestiam , Shewes . captat laudem , venatur gloriam , aucupatur famam , accersit sibi malum .

Te cognoui in fraudem inductum , Deceit . dolo captum & irretitum .

Apelles veneris caput singulari expressit artificio , Painting . egregiis picturae coloribus illustrauit .

Ostentat ingenium , Boafling . venditat memoriam .

Assentior tibi : Consent . accedo tuae sententiae .

Hoc à meis literis abhorret & alienum est , Dissent . id vnum nobis est controuersum .

CAP. 9. Of the will and affections .

NEmo est omnium , Loue . in quem magis , quàm in te mea sit propensa beneuolentia , quem ego maiore , quàm te beneuolentia prosequar .

Quod stomacho confert , Doing of good or profiting . idem conducit cerebro . Nihil aequè conducit ad beatè viuendum ac pietas in deum .

Amicis tuis auxiliare : Helping . auxilium affer .

Huic incommodo mederi potes , Healing . huic malo illud erit remedio .

Donis illum affeci , Benefits . beneficia in illum contuli .

Nunquam tua officia reponam , Recompence . nunquam tua beneficia remetiar .

Fateor me tibi magnoperè deuinctum esse , Gratitude . hoc nomine plus tibi debeo quàm vt vnquam soluendo esse possim .

Te plurimum amo , Salutation . quòd cum saluere â me iusseris , quòd ei meis verbis salutem dixeris .

Me perhumanitèr excepisti , Entertainment . me amantèr tractasti .

Muniisti te virtute contra fortunam , Defence . septus es virtutis praesidiis aduersus impetus fortunae .

Impetum inimicorum tua prudentia franget : Defence by repressing opposition . tua virtus retundet .

Camillus vrbem Romanam obsidione Gallorum exemit , Deliuerance ab obsidione vindicauit , & liberauit .

Omnes te destituunt , Desertion or forsaking . deserunt .

In illo plus officii est , Courtesie . magis ad humanitatem propendet .

Cum nemine prorsus tibi conuenit , Discourtesie te morosum difficilemque praebes in consuetudine .

Mihi cum eo intercedit summa familiaritas , Acquaintance . vtor eo valdè familiaritèr .

Cum bonis libentèr amicitiam contraho , Getting of acquaintance . societatem in eo .

In omni te fortuna comitabor , Company . me tibi comitem adiungam .

Turpe est inire societatem cum perditis hominibus , Keeping of company . dare nos in societatem perditorum .

Magnum ex ea re emolumentum percepit , Receiuing good . commoditatem demessuit .

E populi beneuolentia excidi , Losse of loue . hoc factum gratiam meam apud populum extinxit . Non decet coniunctionem dissuere dirimere .

Redigam vos in gratiam , Reconciliation . fac vt mecum redeat in gratiam .

CAP. 10.

AStutias odio prosequor , Hatred . odio habeo .

Frater meus te oppugnat . Enmity . Mihi iufensus est .

Abhorret à literis , Not enduring auoiding . ad studiorum mentionem nauseat .

Ignis obest valetudini , Disprosit or hinderance . valetudo incommodo afficitur , si ad ignem accedo .

Iniuriam mihi intulisti , Wrong . iniuria me affecisti . Mihi fit iniuria .

Pater saeuit in filios , Cruelty . saeuitiam aduersus filios exercet .

Fortuna nobis repugnat , Resistance . aduersatur Mihi scribere . non licuit per valetudinem , per occupationes .

Frater in me est pavlò iniquior , Not fauorable . animo est in me haud satis aequo .

Quoties caput tuum diris deuouit ? Cursing . Execratus est tum sese tum suos omnes

In summam omnium inuidiam inductus est , Enuy , to be enuied or hated . valde illum exercebat inuidia .

Splendor meus multos offendit . Cause of enuie . Multi spendorem meum moleste ferunt .

Parum inter eos conuenit , Falling out . alterius in alterum beneuolentia refrix it .

Vxor digressa est à marito , Deuorse . maritus repudiauit vxorem .

Frater altercatur cum valentioribus . Contention . Aduersus paratiores à viribus contentionem suscipit .

Quis te cum isto commisit homine ? Fight . cum hoste congredior , confligo , manus consero .

Latrones impetu adoriuntur viatores , To set vpon . In viatores impetum faciunt .

Hannibal bellum gessit cum Romanis , Warre . bellum intulit Romanis .

Hostes ex patria praedas agunt , Spoiles in warre . Eam diripiunt & rapinis exhauriunt .

Rex contraxit exercitum , Leaving or pressing of an armie . conscripsit exercitum .

Hostis contra Patauium castra posuit , Siege . Obsidione Patauium cinxit .

Caesar praelio consequutus est victoriam . Ouerthrown in warre . Regio redacta est in hostis potestatem .

Multi ceciderunt in pugna . Losse of men in warre . Desiderati sunt .

Discordiae funditus ciuitates euertunt , Ouerthrow of Cities . Solo aequant .

Orestes parentem vita exuit , Killing . Interfecit .

Impatiens malorum mortem sibi consciuit , Killing of himselfe . morte spontanea vitam abrupit .

CAP. 11. Of Desires , the properties and effects of it .

TVum decus expeto , Desire . cupiditate tuae laudis incredibili teneor .

Obsecro te atque obtestor , Entreaty . Illud vnum abs te magnoperè peto contendoque , vt , &c.

Implorauit opem hominis , Desire of courtesie . eblanditus est fauorem .

Feliciter exeat quod coepisti , Wishing of prosperity . ex animi sententia succedat quòd aggressus es .

Da operam , Endeuour . adnitere totis neruis , vt in virum doctum euadas .

In studiis diligentiam adhibe , Labour . in literas incumbe , in id plurimum laboris exhaustum , exantlatum est .

Non reprehendo , Marchandise . quòd ad mercaturam exercendam , ad negotiandum te contuleris .

Si quid otii nactus ero , Leasure . si per occupationes licebit , literas ad te dabo .

Tua legendi sitis nunquam extinguitur , Study . nimiúm in studiis operae consumis .

Abstinendum est ab earum rerum sermone , Omission . earum ; rerum sermo est dimittendus .

Nullam hactenùs vtilitatis meae rationem habui , Care . vtilitatem minimè spectaui , mihi vni non prospexi , consului .

Graue onus subeo , Difficulty vndertaken . rem difficilem aggredior .

Res in procliui est , Easinesse . Nullo negotio rem conficies .

Parùm in literis promouisti , Going forward . fecisti progressum in studiis .

Minerua filiam peruestigauit , Searchingor seeking after . Minerua in filia perquirenda omnia loca perlustrauit .

CAP. 12. Of Delight and pleasure , the properties and effects of it .

NVncius patrem tuum laetitia affecit , Delight . laetitia perfudit .

Vitae me taedet , Wearinesse . vita mihi molesta est literarum me cepit satietas .

Rus cogito , Recreation . vt animum parumpèr à molestijs abducam , vt animus recreetur , & relaxetur .

Quiescunt homines à negotiis , Rest from labours . vacatio est à negotiis .

Gratulor vicisse te , Gratulation laetor tuo nomine quòd vxor faeliciter peperit .

Hoc mihi solatium praebet , Comfort in affiction . hoc animum languentem erigit confirmat .

Vacuus sum molestiis , Quietnesse of mind . dei me benignitas ab omni molestia vindicauit .

Praesentem statum boni consulo . Contentation . Non ei satis fuit , nos iniuriis affecisse . Sufficit mihi hoc accepisse .

CAP. 13. Of Sorrw and Anger , the properties and effects of it .

DOlore conficior , Sorrow . animi aegritudine contabesco , curis districtus sum , distorqueor .

Valdè fui commotus , Trouble . cum audiui eos molestiam tibi exhibere , cum audiui te molestia affici .

Sunt quos meus splendor offendat , Vexation . sunt quos meus honor male habeat .

Vbi his malis emersero , Deliuerance from sorrow . vbi ex his malis eluctatus fuero .

Nondum huius animi me paenitet ; Repentance capit me pristinae benignitatis paenitudo .

Non te pudor retinet , Shamelesnes omni prorsus pudore es exutus , non te molestia deterret à voluntate .

Nonnullorum stultitiam aegrè sustineo , Patience . haud fatis aequo animo fero .

Tantum abest , Senslesse . vt insolentes ad iniurias fortunae sint , vt malorum vsu & consuetudine obduruerint , callum contraxerint .

Exarsit iracundia , Anger . excanduit iracundia .

Me ad iram incitas , To cause anger . facis vt ira commouear .

Non id egi , To displease . vt cum grauiter offenderem , commouere illum leuiter volui .

CAP. 14. Of Feare , and of the Concomitants .

QVilibet casus illum metu afficit , Feare . in timorem coniicit .

Amo eos qui animo vigent , Fortitude . qui excellenti animo praediti sunt .

Summo tibi erit dedecori animum demittere , Cowardise . animo concidere .

Omnem mihi metum exemisti , Encouragement . animum meum confirmasti .

Eodem in discrimine versaris , Danger . tua res in periculum adducitur .

Caesar copias Pompeii in summas angustias compulit , To cast into danger . in maximas difficultates coniecit .

CAP. 15. Of Hope , and the like .

COncipio de te spem , Hope . nonnihil spei illis affulsit .

Ex vestra concordia victoriam spero .

Non committam , Despaire . vt omnem planè spem abiiciam . Exclusa spes omnis videtur esse meliorum rerum . spe excidi : spes mea frustrata est .

Ne fortunae fidem habeas , Trust or confidence . spem in fortuna nullam reponas .

CAP 16. Of speech and delight .

ADduci nunquam potero , Speech . vt illum alloquar , vt sermone cum illo habeam .

Fama diuulgata , Fame . disseminata est , statim rumor emersit .

Hoc dilucide & enodatè explicabo . Plainnesse of speech or writing . Sole meridiano clarius est .

Cur ad istorum sermonem aures tuae patent ? Harkening . Cur horum sermonibus aures praebes , aures patefacis .

Tuus ad me sermo per honestissimos perlatus est , Bringing of word . tuum ad me sermonem detulerunt homines honestimi .

Hoc silentio inuoluam , Silence . hoc oratione mea non attingam .

Is longiorem sermonem habet , Fulnesse of speech . plura verba effundit , quam par est .

CAP. 17. Of Quantitie .

ANnos natus quatuor & viginti , Of number . annos natus viginti quatuor , annos natus centum & quatuor .

Vixit annos plures decem , More or lesse in number . amplius quadraginta . Bellum redintegrarunt , odium vetus eo dicterio recruduit .

Refricuit illi veteris iniuriae memoriam . Renouation

Relatus sum in numerum militum , Reckoning among . ascitus sum in numerum militum .

Studia repetam , Doing againe . rursus ad studia me conferam .

Quod corporis formae detractum est , Recompence . id animi dotibus natura pensauit , exaequauit .

Pompeius imperium Romanum produxit & amplificauit . Increase . Ad rem fit accessio , aliquid ad rem accedit .

Biennium est , Reckoning of the sum . quòd subduxi rationes , Secundus hic annus agitur , ex quo summam collegi .

Immensa magnitudine sunt gigantes , Greatnesse of bodie . magnitudine nemo gigantes adaequat .

CAP. 18. Of Time .

SEnescit indies vel in dies singulos , Time . mutatur in horas .

Superiore anno , sexto pòst anno , octauo ab hinc die , hinc ad diem octauum , Rediit post diem sextum quàm à nobis discesiit .

Ab orbe condito , Antiquity . post homines natos non extitit homo sceleratior .

Transacto iam multorum annorum spatio rediit . Length of time .

Nacti tempestatem opportunam , Opportunitie . vela faciemus .

In alienum tempus cadit reditus tuus , In opportuni●y . non redit ▪ opportunè .

Spero te diu victurum , Time to come . spero fore , spero futurum vt diu viuas . Aliquando illa dies illucescet , cum secus virtuti tribuatur honor .

Cunctandum non est , Prolongation of time . res non est producenda .

Id agis vt rem extrahas , vt in aliud tempus rem reiicias .

Nulla interposita mora , Speedinesse . ne minimo quidem spatio temporis interiecto .

Age pedetentim , sensim infunde . Slownesse .

Virtus non vetustate senescit , Continuance of time . non temporis diuturnitate corrumpitur .

Vsum studiorum intermisi , Discontinuance . studia prorsus obieci .

Ineunte vere proficiscar , Beginning or end of some seasons . è portu soluam . In exitu iam annus erat .

Diescit , aduesperascit , dies appetit , prima luce abijt .

Elapsa de manibus est , Morning & euening . periit temporis opportunitas .

Ad diem constitutam , Losse of time . praefixam adero .

Duodecim annos natus est , Time appointed . Age of yeares . duodecimum etatis annum attigit .

CAP. 19. Of place .

COnferebant se , Iourneying recipiebant se ad regem Deiotarum pedibus iter fecit : iuit in equo .

Iter ingressus est , To set forth in iournying in viam se dedit .

In Alpibus Apennini difficiles sunt locorum angustiae , Troublesome trauelling . impeditissimus est ad iter faciendum mons Apenninus .

Hic mihi est ablegandus aliquò , Sending away . non possum hunc amouere quopiam .

Adii fratrem heri statim à prandio , Going to one . Conueniam te sub noctem .

Mihi est in animo Londinum proficisci , Departure . ex hoc loco migrare Londinum .

Nunquam egrederis cubiculo : Sitting still . pedem limine cubiculi nunquam effers .

Reuertor , Returne . refero me ad locum pristinum .

Frater mihi reuertenti obuiam processit , Meeting . occurrit mihi per vicos .

Tantum iter emensus est , Wearinesse . vt eo valdè defatigatus in morbum incideret Fessus est de via .

Abdidit se in summas aedes , The top . fuga se contulit ad superiores aedium partés .

Interclusa mihi est via ad illum locum . No passage . Obstructus mihi est aditus : non patet mihi aditus ad illum .

Ad Philosophiam dialectica viam aperit , Easinesse of passage . viam sternit , viam praestruit .

Londinum hinc abest vel distat viginti milliaria , Space . vel viginti milliaribus . Ego ne latum quidem vnguem ex hoc loco discedam .

FINIS .