JUstificationis doctrinam solitus erat olim Lutherus Articulum stantis aut cadentis Ecclesiae nominare : cujus dicti veritatem utinam Haereticorum , quotquot per retroacta secula fuêre , aut jam nunc sunt , omnium iniquiora conamina plus satis non comprobâssent ; quibus , quò faciliùs Ecclesiam Reformatam funditùs evertant & Religionem nostram , altiùs radices agentem , ex hominum animis radicitùs evellant , in hanc justificationis arcem , quasi totius fulcrum & propugnaculum , solenne semper fuit totam convertere argumentorum molem & ingeniorum aciem , hanc praecipuè imputationis justitiae Christi Acropolin Sociniani , Remonstrantes , & Pontificii totâ vi aggrediuntur , & , quam argumentis & rationibus pessundare non possunt & labefactare , calumniis onerant & dicteriis insectantur , quae singula si recenserem , & patientiae vestrae lassitudinem , & piis auribus nauseam & taedium crearem . Pontificii , ad unum penè omnes , hanc justitiam imputativam ut putativam & imaginariam sugillant . Bellarminus ( tom. 4. c. 7. l. 2. ) imputationis dogma ut 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , quod nullum in Scripturis aut Patribus testimonium habeat , ut non necessarium , ut absurdissimum , ut rectae rationi contrarium insectatur . Ingeniosus iste nequam Castellio , in Tractatu de Justificatione , hanc imputativam justitiam ut imaginariam , pag. 17. ut inane nomen justitiae , pag. 31. ut carni suavem calumniatur . Lessius , ejusdem farinae homuncio , in consultatione de Relig. consideratione 3. inter alios nostrae Religionis Articulos pietati ( uti contendit ) contrarios , hunc de justitia imputata enumerat , quasi necesse esset ut omnem Dei timorem excutiant , dum docent ( ipsius sunt verba ) per fidem peccata non imputari , quantumvis ea sunt multa vel magna . Andradius eam vocat amentissimam insaniam , pag. 477. in defensione fidei Tridentinae . Sanderus dicit hanc imputationem officere gloriae Dei & Christi . Salmero rejicit ut superfluam , ut superbiae matrem , quia , inquit , ponit servos Domini sui gloriam usurpare . Rainoldus eam vocat Mathematicum solifidivum commentum , p. 324. contra Whitakerum nostrum . Quin insuper eos omnes anathematis fulmine percutit conventus Tridentinus ( sess. 6. can. 10. ) qui dixerint homines per justitiam Christi formaliter esse justos . At in hanc Christi justitiam paulò iniquiores extiterunt , jurati illi Christi hostes , Sociniani . Socinus ipse parte 4. c. 4. de Christo Servatore , commentum vocat justitiae Christi nobis imputatae , quam nec Moses nec Paulus nè somniavit quidem ; cap. 1. ejusdem libri , Commentum , inquit , ut valde absurdum atque impium , ità intolerabile ; c. 8. Non ipsis solùm sacris litteris , sed rationi planè repugnat ; & cap. 1. dicit nos huic opinioni adhaerere cum salutis nostrae discrimine , adeò foeda atque execrabilis est , ut pestilentiorem errorem post homines natos extitisse non credam . Smalcius , Magistrum secutus , hanc doctrinam vocat Satanae imposturā . Horum vestigia premunt Remonstrantes , unum pro omnibus accipite Episcopium , qui , concione secundâ , pag. 437. de causis incredulitatis Judaeorum , tria enumerat doctrinae nostrae capita , viz. Trinitatis , absolutae praedestinationis , & justificationis per justitiam Christi , quae impedimento esse Judaeis & offendiculo ait , quò minùs fidem Christianam amplectantur , quasi per hanc justitiam imputativam actum esset de legis obedientia & studio bonorū operum ; & reverà , inquit , ità se res habet : & posset certè Apostolus & viro Arminiano & Judaeis satisfacere , qui saepius de industria justificationis doctrinam ab hac criminatione liberat , ad Rom. 3. 31. Legem igitur inutilem reddimus per fidem ? absit , imò legem stabilimus ; & cap. 8. 4. dicit Apostolus per Christi justitiam legem in nobis compleri .

Audivistis , Academici , homines ad convitia ingeniosos satis , qui fortiter calumniari didicerunt , ut tandem aliquid haereat . Aggredior quaestionem , uti perscentiscitis , criminationibus vexatam , calumniis onustam & penè obrutam ; quae efficere potuissent , ut causae praevaricarer , nisi praeluxisset mihi Scripturae lumen , quo , vel in thesi , vel inter disputandum , totam illam calumniarum noctem , quam huic veritati offundunt hujus seculi tenebriones , discutere nullus dubito . Quinetiam gratiam divinam & misericordiam , quâ , cùm primaevâ justitiâ excideramus , vicariam hanc Christi justitiam credentibus nobis praeparavit , acceptat , ac in justitiam imputat , ex intimo corde non possum non suscipere & amplecti : neque facilè mihi persuaserim veritatem ex eorum partibus stare , qui suae quasi diffisi causae mallent aeliorum opiniones vellicare & contumeliis proscindere ( quae Socinianorum in singulis Religionis capitibus consuetudo est ) quàm suam argumentis evincere & statuminare . Assero igitur ( obtrectantibus licèt Haereticis ) totam Christi justitiam imputari credentibus ad justificationem : Quam ut feliciùs veritatem explicem , proponam

1. Terminorum explicationem ; 2. Quaestionis statum ; 3. Conclusiones & argumentorum momenta . Quae singula eâ , quam rei majestas patitur , brevitate , & , quam nostra tenuitas , perspicuitate absolvam . Quod ad terminos attinet :

Primò , per justitiam Christi intelligi velim non essentialem illam & Osiandricam Christi , viz. quâ Deus est , sed mediatoriam , quâ 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 Mediator & Sponsor noster extitit , quae saepius in Scriptura vocatur justitia Dei , ut Rom. 1. 17. & 10. 3. viz. vel ratione gratuitae donationis , & acceptationis , quippe quae sola in judicio Dei valet , vel perfectae adaequationis ad divinam voluntatem , vel revelationis , quippe de qua acutissimi Philosophi nè somniârunt unquam , vel originis , quippe à Christo praestita , qui & Deus & homo erat , vocatur justitia Christi subjectivè , justitia fidei Phil. 3. 9. instrumentaliter & objectivè , de quo fusiùs agemus posteá .

Secundò , terminus iste tota non sumitur in quaestione extensivè , & quoad meriti & efficaciae latitudinem , ità enim unicuique credenti non imputatur , sed limitatè , ut pretium particulare , & quantum credentis postulat necessitas . Unde obiter constabit quàm inanis est ista Bellarmini calumnia , quâ hanc imputationem prosequitur , quasi nos nimirum Christo pares & ex aequo justos esse exinde sequeretur , & verè nos dici posse Redemptores & Mediatores : In promptu est responsio , viz. Justitiam Christi quam longissimè superare Adami , omniúmque creaturarum justitiam , & ejus satisfactionem & mortem esse universale omnibus credentibus redemptionis pretium , at fide recipi solùm , in quantum sufficit ad particularis hominis justificationem ; perinde cum Christo justos credentes dicimus , quoad veritatem , non quantitatem & subjectum ; deinde Mediator est nomen officii , cujus nos participes non sumus , sed justitiae ex actibus mediatoriis resultantis . Per totam igitur justitiam intelligimus tum activam , impletionem viz. legis à Christo praestitam , à cujus exactissima obedientia nè tantillum per totam vitam deflexerit , tum passivam , per quam intelligi velim non nudam corporis mortem , cui tamen in Scriptura saepius justificatio nostra Synechdochicè & 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 attribuitur , utpote extremae obedientiae complemento , sine qua nihil nobis obedientia Christi profuisset ( utpote quam lex violata indispensabiliter vel à peccatore vel sponsore postulabat ) sed totam Christi humiliationem , ipsam formae humilis & servi assumptionem , omnésque & corporis aerumnas animique dolores , quos à primis incunabulis ad glorificationem usque pertulit , quos nostro loco ferebat , ut per utramque justitiam tum mandatis tum minis legis omni ex parte satisfiat . Neque est quare habitualem seu originalem Christi justitiam , quâ tota humanitas Christi à prima conceptione perfusa erat , à justificatione nostra ( quod nonnulli faciunt Theologi ) excludamus , cùm haec nativae nostrae corruptioni , uti activa peccatis actualibus , & passiva poenis , quas commerueramus & ex rigore legis luere debuissemus , aptissimè respondeat . Monendum hic est hanc distinctionem esse modalem , seu eiusdem rei in diversas considerationes , quippe & impletio legis & persolutio poenarum unicam de integro constituunt justitiam quâ justificamur , ad quam non valet ipsa Christi passio , nisi ut voluntariè suscepta & praestita , & in tantum activae nomen meretur , 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 — inquit Apostolus , Phil. 2. 8.

Tertiò , Imputatur ] Imputationis naturam apertissimè explicat Davenantius ; Res imputantur ( inquit p. 372. ) quando illarū intuitus & respectus valent nobis ad aliquem effectum aequè ac si à nobis aut in nobis essent : ità ex intuitu nostri peccati , quod Christo imputabatur , cum Christo Deus egit , licèt innocentissimo , ac si reverà peccator fuisset : ità imputatâ nobis Christi justitiâ , nobiscum agit Deus ac si justi essemus . Ex intuitu activae obedientiae nos respicit , ac si propriis personis legem implevissemus ; & ex intuitu passivae , ac si poenas peccato debitas dedissemus . ideóque per justitiam Christi imputatam nihil aliud intelligimus quàm eam donatam nobis & applicatam ad spiritualem aliquem effectum producendum ; uti persolutio debiti à sponsore sacta à creditore ità debitori imputatur , ut ejus respectu debitorem manumittit , perinde ac si ipse solvisset debitum . Huic respondet verbum Graecum 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , de quo , mirum quantas ! Pontificii rixas movent : sed , modò rem tenemus , absint 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , quibus vestra vetat patientia nè longiùs immorarer . Hinc obiter constare potest , quàm protervè & malitiosè nobiscum agunt Pontificii , quasi imaginariam solùm poneremus justitiam , ut justificationis nostrae materiam coram Deo ; & imputationem , nudam solummodo existimationem , quod in nos urget Bellarminus , qui semper opponit verè & imputativé : & Castellio nostros exagitat Theologos ut Christi modestiâ , vel opinione modestos nos esse , ut Christi justitiâ justes ; pag. 32. Absurdissimum viz. existimant , aliquem alienâ justitiâ justum fore . At merae hae nugae sunt , & deliria : non enim asserimus nos justos justitiâ prorsus alienâ , sed quae verè sit nostra , veritate imputationis , licèt non inhaesionis : & hanc imputationem esse existimationem , cui veritas in re ipsa respondet ; & hanc justitiam realiter fieri nostram ; 1. donatione ; 2. promissione ; 3. acceptatione Dei ; 4. applicatione fidei , quae realis est , non putativa : haec imputatio causam habet realem , Dei viz. foedus & voluntatem ; fundamentum reale , nimirum Christi perfectissimam obedientiam nostro loco praestitam , & à nobis propter nostram cum Christo unionem participatam ; ob quam justi habemur coram Deo , non quidem inhaesivè , sed per habitudinem ad Christum , cujus justitia fit nostra ex parte Dei per imputationem , ex parte nostra per fidem : ideò additur in quaestione

Quartò , Credentibus ] Qui terminus quadruplicem habet emphasin & vim in praesenti quaestione .

Primò , ut dicat instrumentum : non enim dicimus fidem justificare formaliter cum Socinianis , neque dispositivè solùm cum Pontificiis ; sed per medium instrumenti , non quidem naturalis , sed ex divina ordinatione , quâ ex summa sapientia instituebat hoc justificationis medium , viz. fidem , quae passivam & receptivam habet aptitudinem respectu objecti justificationis prae aliis omnibus virtutibus .

Secundò , ut dicat actum fidei : non enim amplector Maccovii sententiam , asserentis , fidem habitualem illud esse , quo justificamur , pag. 770. quia fides non aliter justificat quàm relativè , & connotativè ad objectum ; aliter enim suo merito , propriâque virtute justificaret , ast notum est , habitus nullum dicere respectum ad objecta , nisi mediantibus actibus . Unde obiter etiam monere possim , me nihil de infantum justificatione impraesentiarum determinaturum , quippe quibus justificationis privilegium modo quodam latentiori communicatur .

Tertiò , ut dicat momentum justificationis nostrae ; viz. quamprimùm in Christo credimus : non enim iis assentior , qui justificationem ponunt fidei antecedaneam , nimirum , vel ab aeterno , vel pretii per Christi mortem persolutio , vel ab ipso tempore quo Christus promissus nobis est in Mediatorem , Gen. 3. 15. quae Maccovii opinio est , qui fidem non aliter justificare existimat , quàm quoad sensum nostrum , quòd nimirum fide cognoscimus , & sentimus nos esse justos coram Deo , pag. 792. quippe Scriptura judicat omnes , ut filios irae , antecedenter ad fidem , Ephes. 2. 3. quid ? quòd opera , aliaeque virtutes , ut justificationis 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , nos justos declarant coram Deo . Agnoscimus virtualem justificationem , quoad praescientiam & voluntatem divinam ab aeterno , meritoriam pretio persoluto , at actualem & formalem justificationem antecedenter ad fidem non agnoscimus . Neque enim decretum justificationis est ipsa justificatio , neque ad hanc sufficit pretii datio : quo modo nostram Socinus deridiculo habet fidem , quasi fide diceremus nos credere dari , quod jam à Christo datum est , ( p. 4. c. 3. ) cùm tamen nos profitemur fide opus esse , non ad solutionem sed ad applicationem : non est idem justitiam imputari , & Christum pro nobis justum esse : quae duo tamen Socinus pessimè confundit , qui arguit à positione satisfactionis ad negationem imputationis , licèt enim priùs per Christum parta est justitia , nobis tamen non cedit in justificationem , priusquàm fide applicamus . Res simili constabit : ut quis debitor absolvatur , requiritur 1. ut sponsor persolvat debitum . 2. ut creditor in ea acquiescat . 3. ut debitor eandem solutionem acceptet , & sibi propriam faciat : ità ut nos rei peccatores absolvamur à reatu , & justificemur , non solùm requiritur persolutio debiti , à Christo facta , sed desideratur insuper acceptatio , & imputatio Patris , & applicatio fidei : hinc est quod saepissime justificatio fidei ascribitur , Rom. 5. 1. & passim in Scripturis ; & quousque increduli manemus , ira Dei dicitur super nos manere , Joan. 3. 36.

Quartò , ut designet identitatem justificationis sub utroque Testamento , contra Socinianum istud dogma , De fide in Deum sub Veteri , & in Christum sub Novo Testamento : Cùm tamen Apostolus ad Rom. 4. cùm ver. 3. dixisset , Abrahamum credidisse , & imputatum esse ei ad justitiam : versibus 23 , 24. addit , Scriptum hoc esse propter nos , quibus futurum est , ut imputetur ea . Unde luculenter consiat , eundem modum per eandem fidem utrobique factam peccatoris justificationem , qui ultimus quaestionis terminus .

Quintò , Ad justificationem : ] hoc est , ut ejus justitiae participes facti credentes , & pro justis à Deo habeantur ; & peccatorum remissionem recipiant , ità ut huius intuitu , Deus eos & à peccatorum reatu absolvat , & justos pronunciet : ( haec enim justificationis vox includit , ut infrà patebit ) . Non dissimulandum est , ortas hac etiam de re inter nostros Theologos controversias ; dum alii remissionem peccatorum asserunt esse effectum imputationis justitiae passivae , ut Piscator , & qui eum sequuntur : alii utriusque justitiae effectum esse contendunt , ut Calvinus , & Chamierus , p. 193. de quibus infrà erit opportuniter determinandi locus . Interea haec sufficiant ad terminorum explicationem . Quaestionis statum iam aggredior .

Quatuor praecipuas & celebriores observavi de imputatione Doctorū Sententiae quatuor de Justificatione . Sentent . 1. sententias . Prima est eorum , qui satisfactionis , & meriti Christi ultrò agnoscunt imputationem , non autem ut sit nostra coram Deo justitia . sed ut valeat ad impetrandam justitiam inhaerentem , quâ formaliter justificemur : haec Bellarmini , & recepta est Pontificiorum sententia .

Secunda est eorum , qui omnem justitiae Christi imputationem de medio Sentent . 2. tollunt : sed fidem volunt esse ipsam justitiam imputatam ( loco illo Apostoli ad Rom. 4. 4. 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 intellecto ) quam ex divina acceptilatione perinde valere aiunt cum justitia perfecta , & legi omnimodè adaequatâ . Audite ipsum Socinum , lib. 4. c. 4. de Servatore : ubi rationem exhibens quare fides dicitur imputari Abrahamo : Quia , inquit , Deo visum est fidem nostram justitiae loco nobis ducere : & cap. 8. Non aliam , inquit , praeterea imputationem in salute nostra aeterna intervenire agnoscendum , quàm pro justis haberi à Deo , quicunque ex Christi praescripto , ipsi ex animo obedirent . Confundunt viz. Sociniani fidem cum obedientia . Smalcius disp. 4. contra Fratzium , Licèt , inquit , fides nostra non mereatur vitam aeternam , tamen Deus ità in ea acquiescit , ac si vitam aeternam mereatur . Cui sententiae affine est illud decantatum 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 credere Arminianorum , hoc solùm ( quantum ego intelligo ) cum discrimine : quòd Arminiani agnoscunt justitiam Christi ut causam meritoriam , quam Sociniani prorsus repudiant . Ipsum , si placet , audite Arminium , Epist. ad Hypol. Dico , inquit , fidem imputari propter Christum & justitiam ejus : In qua enuntiatione fides est objectum imputationis , Christus verò , & obedientia ejus est causa justificationis impetratoria , & meritoria , quia Christus cum obedientia sua est objectum nostrae fidei , & non objectum justificationis , & imputationis divinae , quasi Deus nobis Christi justitiam imputat ad justitiam , quod fieri nequit . Haec Arminius .

Tertia est eorum , qui Christum satisfecisse , & mortem nostro loco subiisse Sentent . 3. existimant , ità ut haec loco justitiae nobis imputatur , cujus consequens ponunt peccatorum remissionem , in qua sola statuunt justificationem nostram : nostro autem loco Christum legem implevisse , vel ejus obedientiam activam imputari ad justitiam prorsus negant . Haec Piscatoris , Forbesii , Wottoni , Windelini , Hammondi , aliorúmque opinio est . Hi scilicet , dum pro veritate militant , insutilem justitiae Christi togam dilacerant , & dividunt ; dum Sociniani & Pontificii propriis superbiunt iustitiae pannis : ipsi Sociniani , licèt utriusque imputationem negant & rident , in activam tamen vehementiùs invehuntur : multò magis quàm poenarum persolutio detestanda est Christi justitiae imputatio . Verba sunt Socini , cap. 4. lib. 4. de Servatore .

Quarta est eorum , qui utriusque justitiae imputationem propugnant , & Sentent . 4 tuentur , & quòd utraque sit nostrae justificationis materia coram Deo , & eodem prorsus modo imputata credentibus , ideò , Deus ut respicit credentes in Christo moriente , quasi ipsi dedissent poenas ; ità in eodem Sponsore Christo , legem adimplente , quasi ipsi perfectè implevissent , & utraque simul ad perfectam justificationem imputatur . Fatentur quotquot sunt Theologi activae obedientiae necessitatem . Sociniani , ad exemplum . 2. Alii , ut sit conditio requisita in persona Mediatoris & Sacerdotis . 3. Ut ob hanc sincera nostra obedientia grata Deo sit , & accepta : ità Hammondus . 4. Ut sit nostra coram Deo justitia à Deo donata loco nostro praestita , & fide apprehensa & applicata : haec doctissimorum Theologorum mens est , & sententia ; Chamieri , Maccovii , Scarpii , Polani , Riveti , Gomari , Dounami , &c. et , unius instar omnium , Davenantii . Quibus ego inpraesentiarum meum adjicio calculum , dum assero , Totam Christi justitiam credentibus imputari ad justificationem . Haec breviter et succinctè de quaestionis statu : sequuntur quatuor conclusiones pari brevitate discutiendae .

Prima Conclusio . Justitia nostra non valet ad justificationem coram Conclus. 1. Deo . Cùm autem ea duplex est , Habitualis , sive inhaerens ; Actualis et exercita : utramque excludimus ab aliqua causalitate , sive efficiente , sive formali in nostra justificatione . In hac conclusione litem intendimus Pontificiis , qui Concilium Tridentinum sequuti , justitiam inhaerentem et operum statuunt justificationis nostrae causam coram Deo , dum nostram de imputatione doctrinam vellicant ; ac si omnem prorsus justitiam inhaerentem , et studium sanctitatis inane redderet , et frustraneum . Hoc jacto priùs fundamento , procedit tota Castellionis disputatio de justificatione , qui ( quasi nos omnem realem justitiam de medio tolleremus ) dicit , pag. 13. Hoc ostendere Christi vel infirmitatem , si non posset ; vel malignitatem , si non vult nos inhaerenter & verè justos efficere .

Eâdem nostram onerat sententiam calumniâ Socinus , lib. 4. cap. 4. de Servatore : Ut salvi simus , inquit , non necesse est , ut à vitiis verè abstineamus , sed ut abstinuisse censeamur . Ut utrique calumniae occurramus , has brevissimè propeno Theses et Theoremata .

Primò dicimus , Inseparabiliter conjunctam esse justitiam imputativam , Thesis 1. et inhaerentem : et Christum simul factum esse credenti et justificationem et sanctificationem , affirmante Apostolo , 1 Cor. 1. 30.

Secundò dicimus , Frustra & temerariè sibi dejustitia Christi adblandiri , Thes. 2. qui sanctitati operam non dat , & studio bonorum operum : quippe fidem istam , quâ Christus apprehenditur , profitemur cum Apostolo esse operantem per charitatem , Gal. 5. 6.

Tertiò dicimus , Per utramque justitiam , inhaerentem viz. & imputatam Thes. 3. nos verè justos denominari : hâc relativè & perfectè , illà inchoatè , subjectivè , & imperfecté .

Quartò , Agnoscimus justitiae inhaerenti & actuali suam conferri mercedem , Thes. 4. non autem ex merito sed ex gratia .

Quintò , Fatemur hanc justitiam valere ad nostram justificationem Thes. 5. coram hominibus , quippe quae fructus , & 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 est justificationis ; licèt non coram Deo : quam distinctionem apertissimè innuit Apostolus , Gal. 3. 11. 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 : operibus legis declarativè justificari coram hominibus nuspiam negat Apostolus .

Sextò dicimus , Hanc justitiam Deo placere & gratam esse , non autem Thes. 6. ex suo merito & dignitate , sed ut effectus Spiritûs , & ex gratia Dei , ob meritum , & justitiam Mediatoris .

Septimò , Agnoscimus justitiam operum esse ornamentum conversationis , Thes. 7. necessaria antecedentia salutis , fructus fidei justificantis , cui tum ex legis , & voluntatis divinae obligatione , tum ex debito gratitudinis studere debemus . Interim ,

Octavò , Negamus hanc justitiam esse formam nostrae justificationis , Thes. 8. vel eam , ob quam Deus nos justos pronuntiat , & ad vitam aeternam acceptare dignatur . Idque hoc duplici ducti argumento :

1. Haec sententia Pontificiorum repugnat & voci , & naturae justificationis , Arg. 1 quae passim in Scripturis designat forensem , & judicialem absolutionem , & acceptationem , non infusionem inhaerentis justitiae : si enim hoc prae se fert justificatio , opus Deo gratum proculdubio efficeret , quàm quod gratissimum , qui impium justificaret , qui tamen , Prov. 17. 15. dicitur esse abominationi Jehovaeh . Pontificiis etiam repugnat vis vocis Graecae 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , quae semper denotat sententiae pronuntiationem , non justitiae infusionem , utpote quae in Scripturis opponitur 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , in judicium vocare , & condemnare ; at quis sanus affirmaret condemnationem esse injustitiae infusionem , & non potiùs morti adjudicationem , cui cùm ex diametro opponitur justificatio , necessariò designat non infusionem , sed absolutionem à reatu , & acceptationem ad vitam .

II. Non valet nostra justitia ad justificationem coram Deo , quia ●a Arg. 2 omnia , quae in ea justitia , quâ possimus in conspectu Dei justificari , requiruntur , in nostra quali quali justitia desiderantur . In ea enim , quâ quis justificari potest , justitia requiritur :

1. Omnimoda & absolutissima perfectio , quam postulat tum Dei sanctitas , tum legis indispensabilis obligatio .

2. Adaequatio ad legem , & voluntatem divinam : eáque tum , 1. Extensiva , tum ratione objecti , praeceptorum viz. & negativorum , quibus opponuntur commissionis peccata ; & affirmativorum , quibus repugnant omissiones ; Apostolus enim eum reum factum esse omnium pronuntiat , qui in uno impegerit , Jacob. 2. 10. tum ratione temporis & durationis . Ei enimvero , qui semel à legis norma aberraverit , ut per legem justificetur impossibile prorsus est , quippe qui , juxta legis rigorem & sententiam , morti et condemnationi adjudicatur , Gal. 3. 10. neque potest nostra perfectissima justitia injuriam divinae Majestati per minimam legis transgressionem illatam compensare . 2. Intensiva , ratione subjecti , ut fiat toto corde , et totâ animâ , ut nè tantillum à debita intensione deficiat : nullibi autem reperiri tam perfectam justitiam , ut plenissimè demonstremus , fidenter appellamus Scripturas , et sanctissimorum hominum conscientias . Scripturae eum mendacem pronuntiant , qui se peccatum habere non dixerit , 1 Joan. 1. 8. Supposito autem vel semel commisso peccato , perfectissima nostra obedientia ejus reatum tollere non potest : quid ? quòd justitia nostra inhaerens reliquiis peccati foedatur , et justitia operum plurimis laborat infirmitatibus , 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , inquit Apostolus , Jac. 3. 2. Quòd si Sanctorum experientiam attestamur , Davidem videre est Dei severitatē seriò deprecantem , Psal. 143. 2. Nè congrediaris , inquit , in judicio cum servo tuo , nam non esset justus coram te ullus vivens . Paulum habemus se confitentem peccatorum maximum , 1 Tim. 1. 15. Imò se fatetur exindè non justificari , licèt nullius rei sibi conscius est , 1 Cor. 4. 4. Jobum , Danielem habemus in Scripturis peccata sua confitentes : Paulum saepius justitiae suae renuntiantem , Phil. 3. 8 , 9. Imo totam Ecclesiam legimus , suam astimantem justitiam , ut panniculum abjectissimum , Isa. 64. 6. Imò , ipsos testes advocamus adversarios , qui non ausi sint in sua justitia coram tribunali Dei se sistere . Notum est illud Bellarmini , Tutissimum est , &c. At multiplex habent adversarii refugium : Pontificii dicunt , Scripturas à justificatione excludere solùm opera legis Caeremonialis , vel à natura praestitas . Cui opinioni repugnat quod Apostolus opera credentis Abrahami à justificatione removet , ad Rom. 4. 3. At Christi merito debemus ( inquiunt Pontificii ) quòd haec justitia valeat ad justificationem ; at hoc reverà elevat meritum , & justitiam Christi , quasi ad nostram redemptionem per se non sufficeret . Confugiunt denique ad acceptilationem divinam , quasi propter Christi justitiam Deus nostram , imperfectam licèt justitiam , loco perfectae haberet ; quae opinio necessariò ponit , vel legis , ex parte saltem , abrogationem , quasi eam , quam priùs , justitiam non postularet ; vel Deum insinuat fallibilis judicii , & falsae existimationis , quippe qui imperfectam loco perfectae justitiae duceret , quod parùm abest à blasphemia , Rom. 2 2.

Conclusio secunda . Justificatio peccatoris coram Deo fit per imputationem Conclus. 2. justitiae : cujus conclusionis veritas ex antedictis patet ; quippe cùm inhaerens justitia impar sit ad hunc effectum producendum , opus erit justitiâ alienâ , & nobis imputatâ : tertium enim justificationis modum Adversariorum acutissimi excogitare non potuerunt . Haec conclusio contra eos militat , qui justificationis naturam in solitaria & nuda peccatorum remissione ponunt , quae Piscatoris sententia est , & aliorum , quotquot sunt , omnium , qui activae Christi obedientiae imputationem negant . Ultrò fatemur , peccatorum remissionem esse partem justificationis integrantem , & cum imputatione inseparabiliter conjunctam , at solam remissionem ad nostram justificationem sufficere negamus ; tum quia Scripturae saepiùs loquuntur de remissione & imputatione , ut distinctis per Christum impetratis , & collatis beneficiis : ut videre est ad Rom. 4. 7 , 8. uti olim de Christo Daniel prophetavit : fore viz. ut expiet iniquitatem , & adducat justitiam perpetuam , Dan. 9. 24. Neutra per se valet ad nostram justificationem & salutem . Poenae , quam commeruimus , respondet peccatorum remissio ; culpae , quam contraximus , iustitiae imputatio : per remissionem tollitur obligatio ad mortem ; per imputationem communicatur justitia ad vitam : remissio liberat à damnatione ; imputatio justitiae dat jus ad salutem : remissio efficit non injustos , imputatio verè justos , quod indispensabiliter requiritur , ut vitam assequamur : remissio peccati reatum tollit , non maculam ; haec autem ut removeatur necessum est , priusquam possidere possumus istud coeleste regnum , in quod non intrabit quidquam , quod inquinat , Apoc. 21. 27. Ipsi Adamo vitam non debebatur , ex eo quòd reatûs expers fuit ; sed ex perfectae obedientiae , & perseverantis justitiae conditione . Cujus in Protoplasto defectum sequuta est , & in totam posteritatem derivata , & obligatio ad omne genus mortem , omnisque justitiae privatio . Cui duplici malo medetur peccatorum remissio , quae tollit obligationem ad mortem , & justitiae imputatio , quae primaevae rectitudinis & perfectae obedientiae locum & vim supplet . Supponamus hominem per non imputationem peccatorum restitui in pristinum statum , quo culpâ vacabat , & unde per peccatum exciderat , at in isto statu desiderabatur insuper perfecta & illibata sanctimonia , & legis impletio ( quam etiamnum ad vitam aeternam postulant Dei sanctitas , legis obligatio , coelestis haereditatis conditio , & qualitas ) quam cùm nos praestare non possumus , opus erit alterius , Mediatoris viz. justitiâ imputatâ , quâ coram Deo justi habeamur , & ad vitam aeternam acceptemur ; quod fit , non solùm adoptionis jure , & titulo ; sed justificationis , quam ideo vocat Apostolus 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , Rom. 5. 18.

Conclusio tertia . Justificatio peccatoris fit per imputationem justitiae Conclus. 3. Christi : quam imputationem acriter impugnat Bellarminus , lib. 2. cap. 7. de justificat . & quasi 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 dogma uno ore clamitant Pontificii , & Sociniani . Paucis igitur videamus , quibus & Scripturae testimoniis , & rationum momentis statuminari potest haec sententia . Passim depraedicat Scriptura illam justitiam nostram , & nos in ea justos pronuntiat , quod aliter quam per imputationem fieri 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 prorsus & impossibile . Hinc Christus factus dicitur credentibus 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , 1 Cor. 1. 30. non inhaerenter , vel effectivè solùm , illud enim in proximo termino exprimitur , cùm Christus factus nobis dicitur 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 sanctificatio : beatum eum depraedicat David , cui Deus justitiam imputat , uti ab Apostolo citatur , Rom. 4. 6. Non nostram intelligit Apostolus , quippe imputari dicitur 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , absque operibus ; & Deus justificare dicitur 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , v. 5. ergo non ex propriae justitiae intuitu . Ità Rom. 5. 18. dicimur justi constituti 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , sive unius hominis , viz. Christi ; vel unam justitiam , hoc est , perfectam & consummatam intelligamus perinde est , quippe utroque modo Christi imputatam justitiam designat : Ità 2 Cor. 5. 21. fieri dicimur 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , non inhaerenter in nobis , sed in Christo imputativè , hinc saepius repetita Prophetarum vaticinia de Christo , justitiâ nostrâ , Jer. 33. 16. 23. 6. &c. Hinc etiam justificatio per Christum semper opponitur operibus legis , & justitiae nostrae : quid ? quòd ea , quâ justificamur , justitia 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 saepius appellatur , non causativè solùm , ità enim legis justitia , & inhaerens Dei est justitia , cui tamen è diametro saepius opponitur , quod ad justificationem attinet , fidei , & Christi justitia , ut apertissimè constat ex Phil. 3. 9. & cùm justitia Christi ea sola sit , quae perfectae & justitiae divinae respondeat , & legi adaequatur , & quâ solùm induti , fidenter possumus coram tribunali Dei comparere , ea utique erit justificationis nostrae causa , quae tamen nostra fieri aliter non potest , quàm per imputationem : fusiùs explicat hoc Scripura duplici factâ comparatione , & analogiâ .

1. Ex comparatione primi & secundi Adami , quam apertissimè insinuat Apostolus , Rom. 5. versib . 12 , 18 , 19. Sicut per unum hominem peccatum introiit in mundum , & per peccatum mors : & sicut per unam offensam reatus venit in omnes homines in condemnationem ; ●tà per unius justitiam beneficium redundat in omnes homines ad justificationem vitae . Sicut enim per contumaciam unius hominis peccatores constituti sunt multi ; ità per unius obedientiam justi constituentur multi . Ad cujus commatis explicationem haec monenda sunt : 1ᵒ. Apostolum instituere comparationem inter primum & secundum Adamum , ut duo hominum capita , & personas publicas ; hunc posterorum omnium , illum singulorum credentium . 2ᵒ. inter modum communicationis Adami inobedientiae & Christi justitiae . At Adami peccatum nostrum fit per propagationem respondet Bellarminus : fatemur nativam corruptionem transire in nos per propagationem , at reatum primi actûs peccaminosi nobis imputari . Causalis enim propagatio peccati non impedit imputationem , quatenus nos Deus respexit , ut in Adamo peccantes : pari ratione utramque justitiam & inhaerentem , & imputatam habemus à Christo ; at hanc absolutionis & justificationis causam asserimus , non illam . 3o. Utrinque par ratio , & fundamentum communicationis : 1. Quòd Adami peccatum imputetur posteris provenit à nostra cum eo , ut defectionis capite , unione . 2. Ob foedus cum Adamo , ejúsque posteris initum . Ità fundamentum & ratio imputationis justitiae Christi duplex est : 1. Unio nostra cum Christo per fidem . 2. Foedus inter Patrem et Christum sancitum de opere redemptionis peragendo , quo Christus se sistit ut sponsorem , et fide-jussorem nostrum ; unde fit , ut ejus justitia à Deo , ut nostra , et nostro loco praestita habeatur , proindéque nobis imputetur .

2ᵒ. Ex analogiâ modi , quo Christus factus est peccatum pro nobis , et nos in eo justitia . Hanc comparationem innuit Apostolus , 2 Cor. 5. 21. Fecit enim , ut qui peccatum non novit , pro nobis peccatum esset , ut nos efficeremur justitia Dei in eo . Qui Christum peccatorem factum esse inhaerenter asserit , blasphemus erit , et satisfactionis meritum tollit : qui peccatum hoc in loco exponunt victimam et sacrificium pro peccato , non multùm ab Apostoli scopo aberrare videntur . Interim affirmamus , ut fiat victima , necessum fore , ut nostra ei imputarentur peccata ( unde cum defectoribus Christum annumeratum fuisse legimus , Isa. 53. 12. ) prout omnia populi peccata hirco emissario imposita fuisse constat , Levitic. 16. 21 , 22. Ut summatim igitur hoc contrahamus argumentum : Christus imputativè pro nobis factus est peccatum ; ergo nos in eo imputativè justi constituti sumus . Hanc conclusionem ponimus .

1ᵒ. Contra istud 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 credere Arminianorum , quorum vestigia ( uti in aliis Theologiae capitibus ità in hoc ) premit Goodwinus in peculiari tractatu , quo fidei imputationem in sensu proprio probare conatur ; ac si instar legalis et perfectae justitiae à Deo aestimaretur ipse credendi actus : dum locum istum ad Roman. 4. 3. literaliter intelligunt ; Credidit Abraham Deo , & imputatum est ei ad justitiam . Quo in loco fidem materialiter intelligendum non esse , quasi merito et dignitati fidei debebatur Abrahami justificatio : sed relativè , quòd credenti justitia fuit gratis imputata , ideóque ver. 11. 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , hoc est fide apprehensa , vocatur ; vel organicè , quòd Abraham fide acceperit justitiam à Deo gratis donatam : haec abunde satis evincunt , ut fides sit propriè nostra coram Deo justitia .

1. Repugnant istae , quibus nostra laborat fides , imperfectiones .

2. Repugnat officio & naturae fidei , quae extrinsecam & alienam applicat justitiam : hinc per fidem dicimur Christum recipere , Ioan. 1. 12. eáque , quâ justificamur , justitia dicitur 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , Rom. 3. 22. & 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , Rom. 10. 6. Fides igitur non est res imputata , sed instrumentum applicativum , & receptivum istius justitiae , quâ justificamur .

3. Justitia fidei universaliter opponitur justitiae operum . Ei , qui non operatur , sed credit , imputatur fides in justitiam , Rom. 4. 5. Ergò fides , quà opus , non valet nec acceptatur ad justificationem . Imò Apostolus Paulus suae nuntium mittit justitiae , ut fidei justitiam stabiliret , ad Philip. 3. 9. Ut comperiar , inquit , non habens meam justitiam , sed eam quae ex fide : at verò 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 credere est pars justitiae nostrae .

4. Quidni aliae virtutes & gratiae ad justitiam imputarentur aequè ac fides , nisi ea relativè & ut Christi receptiva consideratur ? cùm pariter gratuitae repugnarent justificationi , Rom. 11. 6.

5. Si fides , quà opus , justificaret , esset vel solitariè , vel conjunctim cum justitia Christi . Si prius dicatur , frustranea redditur justitia Christi : si posterius , imperfecta . Fidem igitur ad justitiam imputari , intelligi debet , metonymicè , relativè , concretivè , seu connotativè cum objecto , quod apprehendit : Christum viz. & ejus justitiam , quae materia est nostrae justificationis coram Deo .

Secundò , Contra istud Socinianorum dogma , quo statuunt Christi imitationem esse nostrae justificationis causam ; Ità Socinus , ( cap. 6. par. 4. de Christo Servatore . ) Justificamur , inquit , per imitationem Christi , quâ nos , ità ut Christus , Deo obedimus : & fidem ipsam definit esse imperfectam legis observantiam . Ultro fatemur , Summam religionis esse imitari , quem colimus : at interim hanc imitationem ab omni in justificatione nostra causalitate removemus , ( ornamentum agnoscimus conversationis , negamus esse instrumentum justificationis , non enim per nostram obedientiam , sed 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , nos justificari cum Apostolo profitemur , Rom. 5. 19. ) cùm hoc de imitatione Christi , ut causâ justificationis nostrae , dogma & 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 est , & 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 〈◊〉 , quod aliter mirum esset Apostolum tacito silentio praeteriisse , cùm ex industria justificationis doctrinam tractat . Smalcius ( in Praefat. Catechism . Racov. ) hoc in Socinianae religionis laudem jactitat , quòd Ecclesiae suae maximè prae aliis reformatae sunt à Papatu : quod non minùs insulsè , quàm superbè dictum esse , eorum de praeviis dispositionibus , de viribus liberi arbitrii , de perfectione hominis in hac vita , de concupiscentia , & alia id genus dogmata , quibus cum Pontificiis conspirant , abunde satis testantur . Sin minùs , ex hac , quam prae manibus habemus , doctrinâ Socinianâ luculenter constat eos unà cum Pontificiis convenire in articulo justificationis . Quid enim aliud sonat Socinianorum imitatio Christi , quàm Pontificiorum justitia , quam venditant , inhaerens , & operum ? quam cùm , in prima conclusione , satis eventilavimus , pergamus ad quartam & ultimam conclusionem , quae haec est .